بهشت گردشگری، در انتظار فصلی تازه
به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی عباس آباد ما به نقل از بلاغ ؛ ۵ مهر، روز جهانی گردشگری، فرصتی است برای دوباره دیدن مقصدهایی که سال‌ها پیش چشم ما بوده‌اند؛ اما شاید هنوز آن‌گونه که باید، دیده نشده‌اند. گردشگری امروز دیگر فقط عبور از یک جاده، تماشای یک منظره و ثبت چند قاب یادگاری نیست، مقصد زمانی ماندگار می‌شود که گردشگر با آن زندگی کند، مزه‌هایش را بچشد، روایت‌هایش را بشنود، در تجربه‌هایش شریک شود و بخشی از اقتصاد محلی آن را نیز به حرکت درآورد. از همین منظر، روز جهانی گردشگری می‌تواند بهانه‌ای برای بازخوانی ظرفیت‌هایی باشد که در بسیاری از مناطق کشور، همچنان پشت ویترین جاذبه‌ها باقی مانده‌اند.
مازندران اما برای این بازخوانی، دست پُری دارد. استانی که در یک پهنه جغرافیایی، دریا و جنگل، کوه و جلگه، روستا و شهر، میراث تاریخی و فرهنگ بومی، خوراک محلی، صنایع‌دستی و آیین‌های ریشه‌دار را کنار هم نشانده است. با این حال، مسئله امروز مازندران فقط تعداد جاذبه‌ها نیست. پرسش اصلی این است که چگونه می‌توان این داشته‌ها را به تجربه، سرمایه‌گذاری، اقامت، اشتغال و درآمد برای مردم محلی تبدیل کرد؛ چگونه می‌توان گردشگری را از «دیدن» به «ماندن و تجربه کردن» رساند.
در چنین نقطه‌ای، گردشگری مازندران نیازمند تغییر نگاه است. آنچه می‌تواند فصل تازه‌ای برای گردشگری استان رقم بزند، پیوند میان تجربه گردشگر، زیرساخت، سرمایه‌گذاری و اقتصاد محلی است.
به همین بهانه، حسین ایزدی در گفتگو با خبرنگار بلاغ با تشریح مهم‌ترین رویکردهای اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی مازندران، اظهار کرد: مازندران مجموعه‌ای کم‌نظیر از ظرفیت‌های طبیعی، ساحلی، تاریخی، روستایی، صنایع‌دستی، خوراک و آیین‌های بومی را در اختیار دارد، اما برای بهره‌برداری اقتصادی و پایدار از این ظرفیت‌ها باید از مرحله معرفی جاذبه‌ها عبور کرده و آنها را به تجربه‌های واقعی و قابل عرضه به گردشگر تبدیل کنیم.
وی افزود: امروز ما روستا داریم، اما کمتر تجربه روستایی طراحی کرده‌ایم؛ غذای محلی داریم، اما همه این ظرفیت‌ها به تجربه گردشگری خوراک تبدیل نشده‌اند؛ صنایع‌دستی داریم، اما فرصت مشارکت گردشگر در فرآیند ساخت این محصولات محدود است و آیین‌های فراوانی نیز داریم که تنها بخشی از آنها با رعایت اصالت، ملاحظات فرهنگی و اخلاقی، به محصول تجربه‌محور تبدیل شده‌اند.
گردشگری فقط دیدن و عبور کردن نیست
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی مازندران ادامه داد: بخشی از گردشگری همچنان بر الگوی «دیدن، عکس گرفتن و عبور کردن» استوار است، در حالی که گردشگری تجربه‌محور باید شرایطی ایجاد کند که گردشگر ببیند، مشارکت کند، بیاموزد، احساس کند، روایت کند و خرید انجام دهد.
ایزدی تصریح کرد: چنین رویکردی می‌تواند مدت ماندگاری گردشگر در مقصد، میزان هزینه‌کرد، رضایتمندی و حتی احتمال بازگشت دوباره او را افزایش دهد و در نهایت، سهم جوامع محلی از اقتصاد گردشگری را بیشتر کند.
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی مازندران یکی دیگر از محورهای توسعه گردشگری را تأمین مالی عنوان کرد و گفت: تسهیلات نقش مهمی در تکمیل، تجهیز و راه‌اندازی پروژه‌های گردشگری دارد و حمایت مالی هدفمند می‌تواند به ایجاد فرصت‌های شغلی جدید منجر شود.
ایزدی با اشاره به عملکرد تسهیلاتی استان اظهار کرد: در چارچوب تبصره ۱۵، تعداد ۱۸۹ طرح به بانک‌های عامل معرفی شده که مجموع اعتبار آنها ۴۷ میلیارد تومان است. تاکنون ۹۸ طرح به مبلغ ۲۶ میلیارد تومان تسهیلات دریافت کرده‌اند و پیش‌بینی می‌شود اجرای این طرح‌ها حدود ۱۵۰ فرصت شغلی ایجاد کند.
وی افزود: در بخش تبصره ۲ نیز ۱۱ طرح از سوی بانک کشاورزی به مبلغ ۱۰۹ میلیارد تومان و ۶ طرح از سوی صندوق کارآفرینی امید به مبلغ ۱۳ میلیارد تومان معرفی شده که مجموع اعتبار آنها به ۱۲۲ میلیارد تومان می‌رسد و پیش‌بینی ایجاد حدود ۱۵۰ فرصت شغلی برای این طرح‌ها وجود دارد.
ایزدی ادامه داد: از محل اعتبارات سفر استانی ریاست جمهوری نیز ۶ طرح با مجموع اعتبار ۸۵۵ میلیارد تومان معرفی شده که با مشارکت صندوق کارآفرینی امید، بانک ملی، بانک صادرات و بانک توسعه تعاون پیگیری می‌شود و پیش‌بینی شده این طرح‌ها ۶۰۵ فرصت شغلی ایجاد کنند.
تسهیلات فقط برای ساخت هتل نیست
مدیرکل میراث‌فرهنگی مازندران با اشاره به برنامه‌های تأمین مالی در حوزه گردشگری و صنایع‌دستی گفت: اعتبار اختصاص‌یافته باید در بخش‌هایی مانند توسعه صنایع‌دستی، تقویت زیرساخت‌ها و تأسیسات گردشگری و حمایت از فعالان این حوزه، از جمله دفاتر خدمات مسافرتی و راهنمایان گردشگری، به کار گرفته شود.
وی افزود: این اعتبارات تقریباً به‌صورت مساوی میان بخش گردشگری و صنایع‌دستی توزیع خواهد شد و بانک‌های ملی، ملت، پاسارگاد، گردشگری، مهر، صادرات، تجارت و سپه به عنوان بانک‌های عامل در نظر گرفته شده‌اند.
ایزدی گفت: تسهیلات در قالب قرض‌الحسنه و کم‌بهره پرداخت می‌شود و سقف آن برای رسته‌های معمولی ۲۰۰ میلیون تومان، برای رسته‌های خاص ۳۵۰ میلیون تومان و برای گروه‌های کارفرمایی که منجر به ایجاد اشتغال شوند، تا ۵ میلیارد تومان خواهد بود.
وی درباره فرآیند دریافت این تسهیلات نیز اظهار کرد: متقاضیان باید طرح‌های خود را در سامانه «تک» ثبت کنند و طرح‌های بالای یک میلیارد تومان ابتدا در کمیته کارشناسی استان بررسی و سپس برای طرح در کمیته تخصصی استانداری و تأیید نهایی وارد فرآیند سامانه شوند.
تجربه گردشگر باید به اقتصاد محلی وصل شود
ایزدی در جمع‌بندی این رویکرد گفت: هدف اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی مازندران این است که ظرفیت‌های موجود از جاذبه‌های طبیعی و تاریخی گرفته تا روستاها، خوراک محلی، صنایع‌دستی و آیین‌های بومی، به شکل هدفمند وارد چرخه اقتصاد گردشگری شوند.
وی تأکید کرد: اگر گردشگر فقط از یک مقصد عبور کند، سهم اقتصاد محلی محدود خواهد بود؛ اما زمانی که برای او تجربه طراحی شود، اقامت کند، غذای محلی بخورد، در ساخت صنایع‌دستی مشارکت کند، با فرهنگ و آیین‌های منطقه آشنا شود و محصول بومی خریداری کند، گردشگری می‌تواند به یک زنجیره اقتصادی گسترده برای جامعه محلی تبدیل شود.
مدیرکل میراث‌فرهنگی مازندران در نهایت تأکید کرد: مسیر توسعه گردشگری استان از پیوند سه ضلع «تجربه گردشگر، سرمایه‌گذاری و زیرساخت» می‌گذرد؛ پیوندی که می‌تواند ظرفیت‌های پراکنده مازندران را به مقصدهای ماندگار و فعالیت‌های اقتصادی پایدار تبدیل کند.
مازندران، مقصدی ارزشمند
سیدرضا صالحی امیری در سفر به مازندران با اشاره به تنوع ظرفیت‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی استان اظهار کرد: کمتر منطقه‌ای از چنین تنوعی در یک پهنه جغرافیایی برخوردار است؛ مازندران همزمان دریا، جنگل، جلگه و مجموعه‌ای ارزشمند از میراث فرهنگی را در خود جای داده و می‌تواند میزبان گونه‌های مختلف گردشگری باشد.
وی با بیان اینکه ظرفیت‌های موجود هنوز به اندازه کافی به فرصت اقتصادی تبدیل نشده‌اند، افزود: برای آینده شهرهای ساحلی باید الگوی توسعه مورد بازنگری قرار گیرد و از تجربیات موفق سایر کشورها در مدیریت و بهره‌برداری از نوار ساحلی استفاده شود.
وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با انتقاد از رویکردی که ساحل را صرفاً به یک مسیر تردد یا کمربندی شهری تقلیل می‌دهد، گفت: سواحل باید برای حضور عمومی مردم و شکل‌گیری فعالیت‌های گردشگری ساماندهی شوند و نگاه صرفاً عبوری به این ظرفیت طبیعی باید تغییر کند.
صالحی‌امیری ادامه داد: در بسیاری از کشورها، نوار ساحلی به مجموعه‌ای از فضاهای گردشگری شامل هتل، رستوران، پیاده‌راه و خدمات عمومی تبدیل شده و ساخت‌وسازهای مسکونی نیز تا حد امکان از این محدوده فاصله گرفته است؛ چنین شرایطی حاصل برنامه‌ریزی بلندمدت و نگاه آینده‌محور به ساحل است.
نسخه ۱۰ ساله برای شهرهای ساحلی
وی بر ضرورت تدوین یک برنامه حداقل ۱۰ ساله برای شهرهای ساحلی مازندران تأکید کرد و گفت: باید از همین امروز تصویر روشنی از جایگاه آینده این شهرها ترسیم و مسیر اجرایی رسیدن به آن نیز مشخص شود.
وزیر میراث‌فرهنگی همچنین تغییر الگوی اقامت در مناطق ساحلی را ضروری دانست و اظهار کرد: حرکت از سکونت دائمی به سمت اقامت گردشگری می‌تواند زمینه بهره‌برداری اقتصادی هدفمندتر از ظرفیت ساحل را فراهم کند.
صالحی‌امیری افزود: مازندران باید برای ساخت دست‌کم ۱۰۰ هتل یک تا پنج ستاره در شهرهای ساحلی برنامه داشته باشد تا زیرساخت‌های اقامتی استان با حجم گردشگران تناسب بیشتری پیدا کند.
گردشگر وقتی ماندگار شود، اقتصاد شهر را فعال می‌کند
وی با اشاره به سهم قابل توجه اقامت‌های غیررسمی در مازندران گفت: حضور گردشگر به‌تنهایی برای ایجاد رونق اقتصادی کافی نیست و زمانی اثرگذاری آن افزایش می‌یابد که زیرساخت‌های اقامت رسمی، از هتل گرفته تا اقامتگاه‌های بوم‌گردی، توسعه پیدا کند.
وزیر میراث‌فرهنگی ادامه داد: گسترش مراکز اقامتی فقط به رونق هتلداری محدود نمی‌شود و حوزه‌هایی همچون حمل‌ونقل، رستوران‌داری، خرید، صنایع‌دستی و فروش سوغات را نیز به حرکت درمی‌آورد؛ فرآیندی که در نهایت می‌تواند به ایجاد فرصت‌های شغلی و درآمد مستمر برای شهرهای میزبان منجر شود.
مازندران ظرفیت تبدیل شدن به قطب گردشگری سلامت را دارد
صالحی‌امیری در بخش دیگری از سخنان خود به گردشگری سلامت اشاره کرد و گفت: ترکیب مراکز درمانی و پزشکان متخصص با ظرفیت‌هایی همچون جنگل، دریا و طبیعت، مازندران را از شرایط لازم برای تبدیل شدن به یکی از مقاصد گردشگری سلامت کشور برخوردار کرده است.
وی با اشاره به ورود حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار گردشگر سلامت به کشور طی سال‌های گذشته، افزود: گردشگران سلامت معمولاً به دلیل نوع خدمات مورد نیاز، هزینه بیشتری در مقصد انجام می‌دهند و توسعه این بخش می‌تواند ارزش اقتصادی قابل توجهی برای استان به همراه داشته باشد.
وزیر میراث‌فرهنگی از تدوین برنامه جامع گردشگری سلامت کشور نیز خبر داد و گفت این برنامه در آینده نزدیک رونمایی خواهد شد.
سهم مازندران از سرمایه‌گذاری گردشگری باید افزایش یابد
صالحی‌امیری با اشاره به حجم سرمایه‌گذاری‌های گردشگری در کشور اظهار کرد: در حال حاضر هزاران پروژه گردشگری با مجموع سرمایه‌گذاری حدود هزار و ۳۰۰ همت در کشور در حال اجراست، اما سهم مازندران از این حجم سرمایه‌گذاری با ظرفیت‌های واقعی استان همخوانی کافی ندارد.
وی آسیب‌شناسی موانع موجود در مسیر سرمایه‌گذاری گردشگری مازندران را ضروری دانست و گفت: مدیریت استان، فرمانداران، شهرداری‌ها، شوراهای اسلامی شهر و نمایندگان مجلس باید با نگاه مشترک، برای آینده شهرهای ساحلی برنامه‌ای عملیاتی طراحی کنند.
هر شهر ساحلی باید بسته سرمایه‌گذاری خودش را داشته باشد
وزیر میراث‌فرهنگی پیشنهاد کرد هر یک از شهرهای ساحلی مازندران فهرست مشخصی از فرصت‌های سرمایه‌گذاری گردشگری تهیه کنند.
وی توضیح داد: شهرداری‌ها و فرمانداری‌ها باید با همراهی نمایندگان مجلس، ظرفیت‌های قابل سرمایه‌گذاری هر شهر را شناسایی و بسته‌های مشخص و قابل ارائه‌ای برای سرمایه‌گذاران آماده کنند.
صالحی‌امیری افزود: پس از آماده‌سازی این بسته‌ها می‌توان نشست‌های تخصصی را با حضور سرمایه‌گذاران برگزار کرد و به جای طرح کلی مشکلات، پروژه‌های مشخص و دارای قابلیت اجرا را در مذاکرات مطرح کرد.
وی با اشاره به تجربه برگزاری نشست‌های پروژه‌محور گفت: زمانی که سرمایه‌گذار و مدیران دستگاه‌های اجرایی همزمان پای میز مذاکره حضور داشته باشند، روند بررسی و تعیین تکلیف طرح‌ها می‌تواند کوتاه‌تر شود؛ به‌ویژه اگر پرونده‌ها و استعلام‌های مورد نیاز از قبل آماده شده باشد.
شهرداری‌ها باید شریک توسعه گردشگری شوند
صالحی‌امیری، مدیریت شهری را یکی از ارکان اثرگذار در توسعه گردشگری دانست و اظهار کرد: بدون مشارکت شهرداری‌ها، توسعه گردشگری شهری امکان تحقق ندارد و شهرداری‌ها و شوراهای اسلامی شهر باید به شریک جدی این حوزه تبدیل شوند.
وی برگزاری نشست‌های منظم برای بررسی طرح‌های گردشگری را پیشنهاد کرد و افزود: شهرداران شهرهای ساحلی می‌توانند به‌صورت مرحله‌ای در این جلسات حضور پیدا کنند و ظرفیت‌ها، فرصت‌ها و پروژه‌های قابل سرمایه‌گذاری شهر خود را ارائه دهند.
تفویض اختیار؛ فرصتی برای کوتاه شدن مسیر سرمایه‌گذاری
وزیر میراث‌فرهنگی با اشاره به واگذاری بخشی از اختیارات دولت به استان‌ها گفت: این ظرفیت می‌تواند روند تصمیم‌گیری و تعیین تکلیف پروژه‌های سرمایه‌گذاری را سرعت ببخشد.
وی تأکید کرد: طرح‌های گردشگری نباید به شکل جداگانه و جزیره‌ای در دستگاه‌های مختلف بررسی شوند؛ بلکه نهادهایی مانند میراث‌فرهنگی، راه و شهرسازی، محیط‌زیست، جهاد کشاورزی و سایر دستگاه‌های مرتبط باید در یک سازوکار مشترک برای تعیین تکلیف پروژه‌ها همکاری کنند.
صالحی‌امیری گفت: اگر هماهنگی لازم میان دستگاه‌های اجرایی شکل بگیرد، می‌توان بخش قابل توجهی از موانع پیش روی توسعه گردشگری مازندران را در یک بازه زمانی یک‌ساله برطرف کرد.
وی در پایان، عبور از نگاه‌های سازمانی و بخشی را لازمه شتاب گرفتن روند توسعه گردشگری استان دانست و خاطرنشان کرد: تمرکز دستگاه‌ها بر خدمت‌رسانی به مردم و رفع موانع موجود، می‌تواند مسیر توسعه گردشگری مازندران را هموارتر و روند تحقق ظرفیت‌های این استان را سریع‌تر کند.
به گزارش بلاغ؛ مازندران برای گردشگری، چیزی کم ندارد؛ آنچه بیش از همه نیاز دارد، تبدیل داشته‌ها به تجربه و تجربه به اقتصاد است. گردشگری زمانی از قاب یک عکس فراتر می‌رود که گردشگر در مقصد بماند، با فرهنگ و زندگی مردم پیوند بخورد، طعم غذای محلی را بچشد، دست‌ساخته‌ای از یک هنرمند بومی با خود ببرد و بخشی از روایت سفرش را در همان مقصد بسازد.
روز جهانی گردشگری، در ۵ مهر، می‌تواند یادآور همین تغییر نگاه باشد؛ اینکه توسعه گردشگری تنها با شمردن جاذبه‌ها اتفاق نمی‌افتد، بلکه به زیرساخت، سرمایه‌گذاری، برنامه‌ریزی و طراحی تجربه نیاز دارد. مازندران اگر بتواند میان این عناصر پیوند ایجاد کند، دریا و جنگل و روستا و میراث تاریخی آن فقط مقصد سفر نخواهند بود؛ بلکه می‌توانند به موتورهای ماندگار اشتغال و اقتصاد محلی تبدیل شوند.
شاید وقت آن رسیده باشد که مازندران را نه فقط استانی برای «دیدن»، که مقصدی برای «تجربه کردن» روایت کنیم؛ جایی که گردشگر می‌آید، می‌ماند، تجربه می‌کند و بخشی از اقتصاد مقصد را با خود به حرکت درمی‌آورد.
گزارش: مجتبی قربانی
انتهای خبر/