میلاد پیامبر؛ فرصتی برای احیای مهرورزی
حجتالاسلام علیاکبر زارعیان، در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی بلاغ، با اشاره به پیوند نفیس میان دو میلاد بزرگ – حضرت محمد مصطفی (ص) و امام جعفر صادق (ع)، مؤسس مذهب جعفری – که هفدهم ربیعالاول را به «روز اخلاق و مهرورزی» شهره کرده است، اظهار داشت: این روز، نقطهی تلاقی تربیت، عقلانیت و عشق به انسان است و ما را به تأملی دوباره در ابعاد فردی و اجتماعی اخلاق فرا میخواند.
وی با اشاره به شخصیت بینظیر پیامبر اکرم (ص) خاطرنشان کرد: رسول خدا (ص) در حدیثی گهربار، هدف بعثت خویش را چنین بیان میفرمایند: “إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَكَارِمَ الْأَخْلَاقِ”؛ من برای تکمیل مکارم اخلاق برانگیخته شدم. این روایت، محور اصلی رسالت نبوی را به روشنی ترسیم میکند و نشان میدهد که اخلاق، نه حاشیه، که متن دین است.
این کارشناس دینی با استناد به آیهٔ شریفه «وَإِنَّکَ لَعَلی خُلُق عَظِیم»افزود: خداوند متعال خود، اخلاق پیامبر را عظیم میخواند و این گواهی بر والایی مقام اخلاقی آن حضرت است. ایشان در جامعهای ظهور کردند که خشونت، تعصب و تبعیض، بخشی از زندگی روزمره بود؛ اما با مهر و اخلاق، مسیر تاریخ را دگرگون ساختند. نمونههای خلق نیکوی آن اسوهٔ گرانبها، از سادهزیستی و بیتکلفی در مسجد تا لطافت روح، سعهٔ صدر، خوشرویی و صبر در برابر توهینهای نادانان، همواره الگویی برای همگان بوده است.
زارعیان به روایت دیگری از پیامبر (ص) اشاره کرد و گفت: آن حضرت میفرمایند: هر چه برای خود میپسندی، برای دیگران نیز بپسند. این اصل طلایی، که به قاعدهٔ طلایی اخلاق شهرت دارد، سادهترین و در عین حال عمیقترین راهنمای عملی برای مهرورزی در روابط انسانی است. همچنین در روایتی دیگر، ایشان مؤمنان را به نیکوکاری با همسایگان و گرامیداشت زنان سفارش میکنند و میفرمایند: اخلاق خود را نیکو کنید و با همسایگان خود مهربان باشید و زنان خود را گرامی بدارید تا بیحساب وارد بهشت شوید.
وی با اشاره به مفهوم رحمت للعالمین بودن پیامبر (ص) تأکید کرد: رحمت نبوی، اختصاص به مسلمانان نداشت؛ بلکه همهٔ جهانیان را در بر میگرفت. ایشان نسبت به مردم با بزرگواری رفتار میکردند، بدرفتاری را نادیده میگرفتند و از خطای دیگران بهراحتی میگذشتند. این همان مهربانی است که میتواند زخمهای عمیق جامعهٔ امروز را ترمیم کند.
امام صادق (ع)؛ خوشاخلاقی، زینت اسلام و گواراترین زندگی
مسئول دفتر نمایندگی ولیفقیه در سپاه آمل، در بخش دیگری از گفتگو، به شخصیت والای امام جعفر صادق (ع) پرداخت و با استناد به روایاتی از آن حضرت، اخلاق را ستون استوار مذهب جعفری دانست و با اشاره به حدیثی از امام صادق (ع) که میفرماید: «إنَّ مِمّا یُزَیِّنُ السلامَ الاخلاقُ الحَسَنَهُ فیما بَینَ النّاسِ»؛ خوشاخلاقی در بین مردم، زینت اسلام است، اظهار داشت: «این روایت نشان میدهد که زیبایی دین، در گرو اخلاق نیکوی مسلمانان در تعامل با یکدیگر است. امام صادق (ع) با این کلام گهربار، مرزهای خشک و ظاهری را کنار میزنند و “زینت” دین را در خوشاخلاقی اجتماعی میدانند.
این کارشناس دینی همچنین به حدیث دیگری از آن حضرت اشاره کرد که میفرماید: «لا عَیشَ أهنَأُ مِن حُسنِ الخُلقِ»؛ زندگیای گواراتر از خوشخویی نیست. زارعیان در شرح این روایت گفت: امام صادق (ع) با این عبارت کوتاه اما پرمعنا، گواراترین و شیرینترین زندگی را در سایهٔ خوشاخلاقی معرفی میکنند. این یعنی بدون اخلاق، حتی اگر همهٔ امکانات مادی فراهم باشد، زندگی حقیقیاش را از دست میدهد.
زارعیان به روایت دیگری از امام صادق (ع) اشاره کرد و افزود: از آن حضرت پرسیدند: حدّ خوشاخلاقی چیست؟ فرمودند: “تُلَیِّنُ جانِبَکَ وَتُطَیِّبُ کَلامَکَ وَتَلقى أخاکَ بِبِشرٍ حَسَنٍ”؛ نرمخو و مهربان باشی، سخنت را پاکیزه کنی و برادرت را با روی گشاده ملاقات نمایی. این سه ویژگی ساده، اما عمیق، میتواند انقلاب عظیمی در روابط اجتماعی ایجاد کند.
وی در ادامه به روایت دیگری از امام صادق (ع) اشاره کرد که میفرماید: «نیکى و خوش اخلاقى، شهرها را آباد و عمرها را زیاد مىکند و با اشاره به روایتی از امام صادق (ع) دربارهٔ محبت در زندگی خانوادگی خاطرنشان کرد: آن حضرت میفرماید: من اخلاق الانبیاء حب النسا؛ محبت به زنان از اخلاق پیامبران است. این روایت، نشاندهندهٔ جایگاه رفیع مهرورزی در کانون خانواده از منظر اهلبیت (ع) است.
اخلاق و مهرورزی؛ ضرورتی اجتماعی برای امروز
این کارشناس دینی با اشاره به ضرورت ترویج اخلاق و مهرورزی در جامعهٔ امروز تأکید کرد: امروز که سرعت، رقابت، فشارهای اقتصادی و هیاهوی رسانهای، گاه ما را از درون تهی میکند، بازگشت به اخلاق و مهرورزی یک ضرورت اجتماعی است. امام صادق (ع) نیاز به اخلاق را یک نیاز بشری و انسانی میدانند که به فرد یا جامعهٔ دینی اختصاص ندارد. از این رو، نامگذاری این روز، فرصتی مغتنم برای ترویج اخلاق نبوی و انتقال آن به عموم جامعه است.
زارعیان در پایان با بیان اینکه «امروز، در روز اخلاق و مهرورزی، ما وارثان این دو میراث بزرگ هستیم»، تصریح کرد: اگر پیامبر (ص) با اخلاقش دلها را فتح کرد و امام صادق (ع) با عقلانیت و اخلاق، مذهب را زنده نگه داشت، ما نیز میتوانیم با رفتارهای کوچک اما پیوسته -که در روایات به آنها سفارش شده- جامعهای بسازیم که در آن احترام، انصاف، گذشت، صداقت و مهربانی، ارزشهای محوری باشند. میلاد پیامبر رحمت و امام عقلانیت، چراغی است که اگر در دل ما روشن بماند، میتواند سالها و نسلها را روشن کند.
انتهای خبر/